દુનિયાનું આલ્બમ, એક સાઇટ પર !

દુનિયા  આખીના નામીઅનામી  ફોટોગ્રાફર્સે લીધેલા અફલાતૂન સ્નેપ્સની  મદદથી વિશ્વ આખું ખૂંદી વળવું હોય તો આ સાઇટ જેવી મજા બીજે ક્યાંય  નહીં આવે!

આપણી ગુજરાતી  ભાષામાં એક સરસ વાક્ય પ્રચલિત છે ‘નક્શામાં જોયું, તે જાણે ન કશામાં જોયું’. તમે નક્શા પર ભલે ગમે તેટલી દુનિયાની સફર કરો, પણ એનાથી કંઈ દુનિયા જોવાનો ખરો લ્હાવો મળે નહીં. આ વાત જૂના જમાનામાં સાચી હશે, જ્યારે આજનાં જેવાં સાધનો નહોતાં. હવે તો, નક્શાને જોરે તમે દુનિયાના ખૂણેખૂણાને મન ભરીને માણી શકો છો.

માનવામાં ન  આવતું હોય તો પહોંચો (www.earthalbum.com) પર.  

આપણે ગુજરાતીઓ વિશ્વવાસી ખરા, દુનિયામાં ખૂણેખાંચરે વસી જઈએ, પણ ખરા વિશ્વપ્રવાસી નહીં. વિશ્વપ્રવાસી તો યુરોપ, ઓસ્ટ્રેલિયા કે અમેરિકાના લોકો, જે ખભે મસમોટા થેલા ટાંગીને ચારછ મહિના માટે દુનિયામાં રીતસર ભમવા નીકળી પડે. આવા જ એક વિશ્વપ્રવાસીને થયું કે આવી રીતે ભમી ભમીને કેટલુંક ભમી શકાય? એના બદલે, કંઈક એવી ગોઠવણ કરી હોય તો કે ઘેરબેઠાં દુનિયા આખીના સેલસપાટા કરી શકાય? આ મથામણમાંથી જન્મ થયો અર્થ આલ્બમનો.

આ સાઇટનો સર્જક ખરેખર કોઈ અલગારી હશે કેમ કે તેણે સાઇટ પર પોતાના વિશે કોઈ વિગત મૂકી નથી (અથવા આ લખનારને મળી નથી!), પણ એ હશે કિમિયાગર કેમ કે તેણે બિલકુલ સિમ્પલ આઇડિયા દોડાવ્યો છે. તમે જાણો જ છો કે વિશ્વના પ્રોફેશનલ અને એમેચ્યોર એવા અનેક ફોટોગ્રાફર્સ પોતે લીધેલા ફોટોગ્રાફ્સ યાહૂની ફ્લિકર સર્વિસ પર શેર કરે છે. ફોટોગ્રાફ સાથે એ ક્યાંનો છે એવી થોડી પાયાની માહિતી પણ હોય. અર્થઆલ્મબના સર્જકે ભેજું દોડાવીને ફ્લિકર પર દુનિયાનો નક્શો (ગૂગલનો જ સ્તો!) મૂકી દીધો છે. ફ્લિકર, ગૂગલ મેપ અને ફ્લેશ - બસ આ ત્રણ પ્રોગ્રામનો સરસ સુમેળ કરીને આ ભેજાબાજે દુનિયાનું મસમોટું આલ્બમ બનાવી દીધું છે.

સાઇટ પર તમે જશો એટલે આખો સ્ક્રીન ભરી  દેતો વિશ્વનો નક્શો તમારી સમક્ષ આવશે. નક્શા પર ઇચ્છો ત્યાં ક્લિક કરો. અથવા, છેક ઉપર હોમ અને સાઇટ શેરિંગ તથા આઇફોન અને યુટ્યુબ એડિશન જેવી લિંક ઉપરાંત, ‘જમ્પ ટુ’ની લિંક છે ત્યાં કોઈ પણ જગ્યા, ધારો કે એફિલ ટાવર, લખો અને જુઓ કમાલ! ગૂગલ મેપ પર તમે પેરિસ પહોંચશો અને એ સાથે ઉપરની બાજુએ, અનેક ફોટોગ્રાફર્સે લીધેલા એફિલ ટાવરના અફલાતૂન સ્નેપ્સના થમ્બનેઇલ્સની લાઇન લાગશે. તમને ગમે તે ફોટો પર ક્લિક કરતાં એ એન્લાર્જ થશે, સાથે તેના વિશે ફોટોગ્રાફરે મૂકેલી નોટ વાંચી શકશો. વધુ રસ પડે તો વધુ એક ક્લિક સાથે એ ફોટો વિશે બીજા લોકોની કમેન્ટ્સ અને ફોટોગ્રાફરના બીજા ફોટોગ્રાફ્સ જોવા ફ્લિકર પર પહોંચી જાવ!

તમારી પાસે આઇફોન હોય તો આ સાઇટની આઇફોન એડિશન માણી શકો છો. કૂલઆઇરિસ એડિશન ફોટોગ્રાફ્સને જોવાની વળી વધુ એક મસ્ત રીત છે. સાઇટની યુટ્યૂબ એડિશન પર, નક્શા પર ક્લિક કરીને જે તે દેશના વિવિધ મ્યુઝિક વિડિયોઝ જોઈ શકાય છે.

જોકે સાઇટની ખરી મજા એના ફોટોઝમાં છે. આમ જુઓ તો તમે સીધા ફ્લિકરમાં જઈને વિવિધ સ્થળ કે દેશ  વિશે સર્ચ કરીને જે તે ફોટોકલેક્શન માણી જ શકો છો, પણ નક્શા પર ક્લિક કરીને જે તે સ્થળની સેટેલાઇટ ઇમેજીસ સાથે ક્લાસિક ફોટોઝ જોવાની મજા જુદી જ છે. સાઇટના સર્જકે પોતે લખ્યું છે એમ એને કેન્યા આફ્રિકામાં ક્યાં આવ્યું એની ખબર પણ નહોતી. હવે એ પોતાની સાઇટ પર કેન્યા ખૂંદી વળી શકે છે.

સાઇટનું વધુ એક જમાપાસું એ છે કે તેમાં ફ્લિકરના ટોપ રેટેડ ફોટોઝ દેખાતા હોવાથી જ્યારે પણ તમે સાઇટની વિઝિટ કરો ત્યારે મોટા ભાગે નવા ફોટોઝ જોવા મળશે.

જરા કલ્પના  કરી જુઓ, તમે ઘરમાં ટાબરિયાંઓ સાથે દુનિયાભરની સહેલગાહે નીકળી પડો તો કેવી મજા પડે? એ પણ વિચારી જુઓ કે શાળામાં શિક્ષકો આ સાઇટના સહારે બાળકોને હિમાલય, ગંગા કે આફ્રિકાનાં જંગલો કે દુનિયાની અજાયબીઓની સફર કરાવે તો અડધાપોણા કલાકના વર્ગમાં બાળકો કેટલું નવું જાણીમાણી શકે? એમની જિજ્ઞાસા કેટલી વિકસે એ વિચારો!

બ્લોગ વિશે કેટલીક પાયાની વાત

થોડાં વર્ષ પહેલાં, ‘ઇન્ટરનેટ' શબ્દે જેટલો રોમાંચ જગાવ્યો હતો એટલી જ ચર્ચા છેલ્લા થોડા સમયથી ‘બ્લોગ' શબ્દે જગાવી છે. એટલી હદે કે વિદેશોમાં લખાતા કેટલાક બ્લોગ તો વાચકોની સંખ્યા બાબતે રાષ્ટ્રીય અખબારો સાથે હરીફાઈ કરવા લાગ્યા છે. આખરે છે શું આ બ્લોગ, બ્લોગિંગ અને બ્લોગર?

બ્લોગ શબ્દ જન્મ્યો છે વેબલોગમાંથી, જેનો સાદો અર્થ છે વેબ પર લખાતી ડાયરી. તમે કોઈ પણ વિષય વિશેના તમારા વિચારો, ફોટોગ્રાફ, વીડિયો વગેરે કંઈ પણ આખી દુનિયાને બતાવવા ઇચ્છતા હો તો અત્યારે સૌથી સહેલો ઉપાય છે તમારો પોતાનો બ્લોગ લખવાનો. વેબસાઇટ બનાવવા અંગેની કોઈ પણ ટેકનિકલ જાણકારી વિના, કોઈ પણ વ્યક્તિ સહેલાઈથી પોતાનો બ્લોગ શરૂ કરીને, બ્લોગર બની શકે છે. આમ તો સંખ્યાબંધ સાઇટ્સ મફત બ્લોગિંગની સેવા આપે છે, પણ વર્ડપ્રેસ અને ગૂગલની બ્લોગર બ્લોગર્સમાં હોટ ફેવરિટ છે.

તમે યાહૂ, રીડીફ કે જીમેઇલમાં ઇમેઇલ એકાઉન્ટ ખોલાવો એટલી જ સહેલાઈથી આ સાઇટ્સ પર જઈને પોતાનો બ્લોગ શરૂ કરી શકો છો. પછી જેમ કોઈને ઇમેલ લખીને મોકલો, એ જ રીતે તમારા વિચાર તમારા બ્લોગ પર પોસ્ટ કરી શકો. તમારા મિત્રો-સ્વજનોને તમારા બ્લોગનું એડ્રેસ આપી દો એટલે એ તમારા બ્લોગની મુલાકાત લેતા થઈ જાય. તમારા લખાણ વિશે તમારા વાચકને કંઇ કહેવું હોય તે એ ત્યાં ને ત્યાં, તરત પોતાની કમેન્ટ ઉમેરી શકે. એ તમે વાંચો, એનો જવાબ આપો... અને આમ શરૂ થઈ જાય દુનિયાભરના ખૂણેખાંચરે વસતા લોકોને સાંકળતો એક સરસ, લાઇવ સંબંધ.

ટેક્નોરેટી નામની સાઇટ દુનિયાઆખીના બ્લોગ્સ પર નજર રાખે છે અને ટોપ પોસ્ટ્સ તારવીને, તમારી સમક્ષ મૂકે છે. આ ટેક્નોરેટી કહે છે કે હાલમાં તે એક અબજ ૧૩ કરોડ જેટલા બ્લોગ પર નજર રાખે છે ને રોજ પોણા બે લાખ જેટલા નવા બ્લોગ ઇન્ટરનેટ પર ઉમેરાય છે! એક વાચક તરીકે, બ્લોગ એક અત્યંત વિશાળ પુસ્તકાલયની ગરજ સારે છે ને તમારા રસના વિષયના ખરા નિષ્ણાતોના બ્લોગ શોધી શકો તો પછી ખરો જલસો છે. સામાન્ય, સ્થાનિક નાગરિકે લખેલા બ્લોગ બહારના પત્રકાર કરતાં વધુ ધારદાર હોય છે, જે સૂનામી જેવી આફત વખતે પુરવાર થયું.

બ્લોગ લખવાની પણ આગવી મજા છે. ઘણા વાચકોને અનુભવ હશે કે તેમની કલમને અખબારના પાને પહોંચાડવામાં મોટા ભાગે નિષ્ફળતા મળે છે. જ્યારે બ્લોગિંગમાં તો તમે જ લેખક અને તમે જ તંત્રી! થોડા સમય પહેલાં સમાચાર હતા કે સ્પેનનાં એક દાદીમાએ ૨૦૦૬માં ૯૫ વર્ષની વયે બ્લોગિંગ શરૂ કર્યું અને અત્યારે ૬૦,૦૦૦ જેટલા નિયમિત વાચકો સાથે ચાલતી અલકમલકની વાતોથી એમને રીતસર નવું જીવન મળ્યું છે! આ દાદીમા સ્પેનિશ ભાષામાં લખે છે, તમે ગુજરાતીમાં લખી શકો.

ધડાધડ જાતે બનાવો વેબસાઇટ

અચ્છા, તો તમને પણ વેબસાઇટ બનાવવાની ઇચ્છા જાગી છે? સરસ! આમ તો, સામાન્ય રીતે ત્રણ સ્થિતિમાં તમને વેબસાઇટ બનાવવાનો વિચાર આવી શકે - તમારે તમારા બિઝનેસને વધુ વિસ્તારવો હોય, ઇન્ટરનેટ પરથી કમાણીની વહેતી ગંગામાં ઝંપલાવવાની ઇચ્છા જાગી હોય, અથવા તો પછી અમસ્તાં જ ગમતાંનો ગુલાલ કરવા - વિચારોકવિતા વગેરેની લ્હાણી કરવા પૂરતું જ પોતાની વેબસાઇટ હોય તો ઠીક એવો વિચાર આવ્યો હોય.

આમાંથી પહેલી સ્થિતિ હોય, બિઝનેસને સીરીયસલી વિસ્તારવાની, તો તમારે કોઈ અનુભવી વેબડેવલપરની જ મદદ લેવી સારી. કમાણી કરી લેવાનો વિચાર હોય તો આવો પ્રયત્ન કરવા માટે ઘણી કંપનીઓ વેબસાઇટ બનાવી આપવાની અને પેપરક્લિક જેવી કમાણીની તક સાથે તમને સાંકળી આપવાની ઑફર કરતી હોય છે. ઇન્ટરનેટ પરથી કમાણી શક્ય છે, પણ એ માટે પૂરતી જાણકારી હોવી જરૂરી છે. અનુભવ વિના, ભવિષ્યની કમાણીનાં સપનાં માટે ભૂતકાળની મહેનતની કમાણીને વેડફવી સારી નહીં.

છતાં, પ્રયાસ કરવો હોય તો? અથવા તો, છેલ્લી સ્થિતિ અનુસાર ફક્ત બ્લોગ બનાવવાની ઇચ્છા હોય તો? સૌથી સહેલો રસ્તો તમારો બ્લોગ બનાવવાનો જ છે (બ્લોગ અને વેબસાઇટમાં ગૂંચવાતા હો તો જાણી લો કે બંને મૂળમાં એક જ વાત છે, બ્લોગમાં કોઈ ટેકનિકલ જાણકારી જરૂરી નથી, પ્રોફેશનલ વેબસાઇટ માટે એ જરૂરી છે). ઇમેઇલ એકાઉન્ટ ખોલાવો એટલી સહેલાઇથી તમે (www.wordpress.com) કે (www.blogger.com) પર જઈને તમારો બ્લોગ બનાવી શકો છો.

આ બંને સૌથી લોકપ્રિય સર્વિસ છે. તેમાં તમારી સાઇટના એડ્રેસમાં (www.yourname.wordpress.com) જેવું નામ ચલાવી લો તો બંને સર્વિસ મફત છે. તમારું પોતાનું ડોમેઇન એડ્રેસ હોય તો બ્લોગર પરના બ્લોગને એ એડ્રેસ પર રીડાઇરેક્ટ કરવાની સુવિધા મફત છે, વર્ડપ્રેસ પર એ સગવડ મેળવવાનું કામ થોડી મહેનત અને જાણકારી માગી લે છે. તેમ, કમાણીના મૂળ રસ્તા જેવી ગૂગલની એડસેન્સ સેવા બ્લોગરમાં ઇનેબલ કરવી સહેલી છે, વર્ડપ્રેસમાં થોડી મુશ્કેલ છે.

તો હવે સવાલ એ છે કે આ બંને સિવાય કોઈ રસ્તો ખરો? ઉપરાંત, આખરે તો આ બંને બ્લોગિંગ સર્વિસ છે. પ્રોફેશનલ લાગતી સાઇટનો જ આગ્રાહ હોય અને કમાણીનો મુદ્દો જતો કરવાની તૈયારી ન હોય તો?

તો રસ્તો છે વેબ્લી (www.weebly.com)નો. આ સર્વિસ ટાઇમ મેગેઝિનની ૫૦ બેસ્ટ વેબસાઇટ્સની યાદીમાં સ્થાન પામી છે. અહીં તમે સાઇટ અને બ્લોગ બંનેનો લાભ મેળવી શકો છો, મફતમાં. આ સાઇટ બનાવવા માટે કોઈ ટેકનિકલ જાણકારીની જરૂર નથી. અહીં પણ, સાઇટના એડ્રેસમાં પાછળ (weebly.com)નું છોગું ચલાવી લો તો તરત, મફતમાં સાઇટ બનાવીને લાઇવ કરી શકશો. નવું ડોમેઇન નોંધાવવું હોય તો થોડી કડાકૂટ છે અને મોંઘું છે. તમારું પોતાનું ડોમેઇન હોય તો સાઇટને ત્યાં રીડાઇરેક્ટ કરી શકશો, મફતમાં જ.

સૌથી પહેલાં, તમારી પસંદનું યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ નક્કી કરીને સાઇટમાં તમારું એકાઉન્ટ ખોલાવો. પછી, જેમ ઇમેઇલમાં કમ્પોઝ ન્યૂ મેઇલનું બટન પ્રેસ કરીને નવો ઇમેલ લખો તેમ અહીં વારાફરતી જુદા જુદા વિકલ્પ પસંદ કરીને તમારી સાઇટ બનાવી શકો છો. ઇન્ટરફેસ ખરેખર સરળ છે. સાઇટમાં લખાણ મૂકવું છે, ફોટો મૂકવો છે, ફોટો બદલવો છે... જે ઇચ્છો તે તમે ફક્ત ડ્રેગ એન્ડ ડ્રોપ એડિટરની મદદથી કરી શકો છો. ઈંગ્લિશ વાંચીને સમજતાં અને માઉસ ચલાવતાં આવડે તો અહીં તમે વેબસાઇટ બનાવી શકો છો. સૌથી સારી વાત એ છે કે અહીં મફત વર્ઝનમાં ફક્ત અમુક જ પેજ કે સાઇઝની વેબસાઇટ જેવી કોઈ મર્યાદા નથી. ફક્ત, ઓડિયો પ્લેયર કે વિડિયો કે કોઈ ડોક્યુમેન્ટ એમ્બેડ કરવું હોય તો તમારે પૈસા ખર્ચીને પ્રોએકાઉન્ટ ખોલાવવું પડશે.

આ સાઇટ તમારી વેબસાઇટ પર ધરાર, તેની મરજીની એડનો મારો પણ કરતી નથી. હા, તમે ઇચ્છો તો ગૂગલ એડસેન્સની સર્વિસ ચાલુ કરીને કમાણી ચાલુ કરી શકો છો.

સાઇટને ડિઝાઇન કરવા માટે પણ અનેક ઓપ્શન્સ છે. તમે એને તમારી ઇચ્છા પ્રમાણે કસ્ટમાઇઝ પણ કરી શકો છો. એચટીએમએલ અને સીએસએસની થોડી જાણકારી હોય તો આ સર્વિસ તમને એ પણ કરવા દે છે. અલબત્ત, એમાં તમે જાણકાર હો તો જ આગળ વધવું! આખી સર્વિસના ફિચર્સ એક વાંચી, સમજીને આગળ વધશો તો વધુ મજા પડશે.

ટૂંકમાં, પોતાની સાઇટ બનાવવી હોય, કમાણી કરવાનાં સપનાં હોય, તો એક પણ પૈસો ખર્ચ્યા વિના અજમાયશ કરી જોવા માટે આ સર્વિસ બિલકુલ ખોટી નથી. અગાઉ આપણે આ જ પ્રકારની વેબ્સ નામની સર્વિસની વાત કરી હતી, તેના પ્રમાણમાં વેબ્લી અનેક રીતે વધુ ચઢિયાતી છે.

ગમતાં ગીતો એક્સેસ કરો ઓનલાઇન

તમારા કમ્પ્યુટરમાં ગીતોનું મસ્ત કલેક્શન બનાવો અને પછી એને એક્સેસ કરો ગમે ત્યાંથી, મન થાય ત્યારે.

આજે થોડી રમત કરીએ! ધારો કે તમે ઑફિસમાં કમ્પ્યુટર સામે બેઠા છો અને ઘરના કમ્પ્યુટરમાં સ્ટોર કરેલું કોઈ મસ્ત મજાનું ગીત સાંભળવાનું મન થઈ આવ્યું. તો?

આમ તો, આ સ્થિતિમાં બેત્રણ રીતે તમે તમારી ઇચ્છા પૂરી શકો છો. અલબત્ત, થોડી આગોતરી તૈયારી જોઈએ. પહેલો, સાવ સાદો ઉપાય એ છે કે ઘરેથી તમારા યાહૂ કે જીમેઇલના એકાઉન્ટમાં તમને ગમતાં ગીતો અપલોડ કરી દો. પછી ઑફિસમાં કે બીજે ગમે ત્યાંથી તેને એક્સેસ કરો. યાહૂમાં એટલી તકલીફ છે કે તમારે એ ગીતને ફરી ડાઉનલોડ કરવું પડે. જ્યારે જીમેઇલમાં ઇનબિલ્ટ પ્લેયર છે એટલે ડાઉનલોડની જફામાં પડ્યા વિના, મન પડે ત્યારે ગીત સાંભળો.

આ એક રસ્તો થયો, બીજો રસ્તો છે ફાયરફોક્સમાં જીસ્પેસ નામનું એક એક્સટેન્શન ઇન્સ્ટોલ કરવાનો. ફાયરફોક્સના એડઓન્સની સાઇટ પર જઈને અથવા તો ફાયરફોક્સમાં ટૂલ્સમાં એડઓન્સ પર ક્લિક કરીને ગેટ એડઓન્સની સર્વિસનો લાભ લઈને આ જીસ્પેસ ઇન્સ્ટોલ કરી શકો છો. જીસ્પેસ એક મજાની કરામત છે. એ તમારા જીમેઇલના એકાઉન્ટને તમારી ગમે ત્યાંથી એક્સેસ કરી શકાય એવી ડ્રાઇવમાં ફેરવી નાખે છે.

જોકે એક વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખજો, આ એક્સટેન્શન ગમે ત્યારે બંધ થઈ શકે છે એટલે તમારા કામકાજના, મૂળ એકાઉન્ટનો કે કામકાજની ફાઇલ્સ માટે જીસ્પેસનો ઉપયોગ કરશો નહીં. તમારે ફક્ત એટલું કરવાનું તમારી મ્યુઝિકની ફાઇલ્સ, વિડિયો, ફોટોગ્રાફ વગેરે માટે અલગ અલગ જીમેઇલનાં નવાં એકાઉન્ટ બનાવી લેવાનાં. ફાયરફોક્સમાં જીસ્પેસ ઇન્સ્ટોલ થઈ ગયા પછી તેનું પેજ તમે ટૂલ્સની વિન્ડોમાં જીસ્પેસના નવા બનેલા બટન પર ક્લિક કરીને ખોલી શકશો. આ પેજ પરથી તમારા જીમેઇલના - ધારો કે મ્યુઝિકના  એકાઉન્ટમાં લોગઇન થાઓ અને તમારા કમ્પ્યુટરમાં સ્ટોર કરેલાં ગીતો (દરેક ગીત ૨૦ એમબીથી ઓછી સાઇઝનું હોવું જોઇએ) વાયા જીસ્પેસ તમારા જીમેઇલના એકાઉન્ટમાં સ્ટોર કરી લો. અહીં જીમેઇલનું તમારું એકાઉન્ટ કમ્પ્યુટરમાં જેમ જુદાં જુદાં ફોલ્ડર દેખાય છે એવા જ ફોલ્ડરના વ્યૂમાં દેખાશે. એટલાં તમારાં ગીતો કે ફાઇલ્સને તમે ઇચ્છો એ રીતે ઓર્ગેનાઇઝ કરી શકશો. પછી તો, તમારા ઑફિસના કમ્પ્યુટરમાં પણ ફાયરફોક્સમાં જીસ્પેસ ઇન્સ્ટોલ કરીને ચાહો ત્યારે ગમે તે ગીત એક્સેસ કરો. પણ ફરી યાદ અપાવું, આ ગાજરની પીપૂડી જેવી વાત છે. વાગે ત્યાં સુધી વગાડી લેવાની. કારણ કે આ ચોખવટ જીસ્પેસની સાઇટ www.getgspace.com પર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં આપવામાં આવી છે કે આ ગૂગલની સર્વિસ નથી અને ગૂગલ ઇચ્છે ત્યારે તમારું એકાઉન્ટ બંધ પણ કરી શકે છે.

ત્રીજો રસ્તો છે લાઇબોક્સ (www.libox.com) નામની સર્વિસનો ઉપયોગ કરવાનો. આ થોડો વધુ સોફિસ્ટિકેટેડ અને રિલાયેબલ ઉપાય છે. આ સર્વિસમાં, તમારે એકવાર તમારા મૂળ કમ્પ્યુટરમાં લાઇબોક્સનું સોફ્ટવેર ઇન્સ્ટોલ કરવાનું રહે છે અને તમારું ખાતું ખોલાવવાનું છે. પછી ઉપરની જેમ જ, તમારાં ગીતો, વિડિયોઝ, ઇમેજીસ વગેરે લાઇબોક્સની ઓનલાઇન એપ્લિકેશનમાં અપલોડ કરી દો. પછી ચાહો ત્યારે, ચાહો ત્યાંથી લાઇબોક્સની સાઇટ પર જઈને લોગઇન થાઓ અને તમારાં ગમતાં ગીતો સાંભળો. આ સર્વિસનો વધુ એક લાભ એ છે કે તમે અહીં તમારી કમ્યુટનિટી ડેવલપ કરી શકો છો. તમારા મિત્રો સાથે તમને ગમતાં ગીતો શેર કરો એટલે એમને પણ લાઇબોક્સમાં એકાઉન્ટ ખોલાવવાનું આમંત્રણ મળશે. પછી તો ચેટ સાથે ગીતોની ખરા અર્થમાં નેટચેટરમઝટ જમાવી શકો!

હવે આટલી ચર્ચા પછી એવો સવાલ થયો ખરો કે આવી રીતે જોઈતી ફાઇલ એક્સેસ કરવાના તો બીજા ઘણા બધા રસ્તા છે, આટલી ઝંઝટ શા માટે? જેમ કે, વર્ડ, પાવરપોઇન્ટ કે પ્રેઝન્ટેશનની ફાઇલ્સ તમે ગૂગલ ડોક્સમાં બહુ સહેલાઇથી સ્ટોર કરી શકો છો. બીજા પ્રોગ્રામ્સની ફાઇલ પણ અહીં સ્ટોર થઈ શકે છે, પણ થોડી વધુ જગ્યા રોકશે. ફોટોગ્રાફ માટે પિકાસા કે ફ્લિકર જેવી સર્વિસ છે જ.

એમપી૩ ફાઇલ્સ ઓનલાઇન એક્સેસ કરવાના રસ્તા થોડા ઓછા છે, પણ ૪ જીબીની પેનડ્રાઇવમાં સ્ટોર કરી લો તો ગમે ત્યારે ગમે ત્યાં કામે લગાડી શકો. જરાય અટપટો નહીં એવો સાવ સાદો ઉપાય. એટલે જ તો, લેખની શરૂઆતમાં જ ચોખવટ કરી છે કે આજે થોડી રમત કરીએ!

સટાસટ સર્ફિંગ, એક પેજ પરથી

કામકાજ વધુ વ્યવસ્થિત કરવાનું, રોજનું કામ રોજેરોજ કરવાનું કે મિત્રો સાથે વધુ સંપર્કમાં રહેવાનું નક્કી કર્યું છે? ગુડ, નવા વર્ષનો આ ઉત્સાહ થોડા દિવસમાં ઓસરી જાય એવી સ્થિતિ ટાળવી હોય તો ઇન્ટરનેટ તમારી મદદમાં હાજર છે!

 

જૂના વાચકમિત્રોને યાદ હશે કે અગાઉ આપણે ગૂગલની આઇગૂગલ સર્વિસની વાત કરી હતી. નવા મિત્રોના લાભાર્થે આજે એની થોડી વધુ વાત કરીએ, જૂના મિત્રોનું હિત જાળવીને - કેમ કે એમાં કેટલીક નવી વાત પણ ઉમેરાઈ છે.

સાદા શબ્દોમાં, આઇગૂગલ ઇન્ટરનેટ પરનું તમારું હોમ છે. એનો લાભ લેવા માટે તમારી પાસે ગૂગલનું એકાઉન્ટ (ફરી સાદા શબ્દોમાં, જીમેઇલ એકાઉન્ટ) હોવું જરૂરી છે. છે? તો પહોંચો www.google.com/ig પર. આ પેજ ખરેખર તમારા ઘર જેવું છે. એને તમે ધારો એ રીતે સજાવી શકો છો - તમને ઉપયોગી લાગે કે મજા પડે એવી લાગે એવી નેટ પરની અનેક સર્વિસ તમે આ એક પેજ પર તાણી લાવી શકો છો. ઇન્ટરનેટ પર અલગ અલગ સાઇટ પર જઈને તમે જે કંઈ જુઓ કે કરો છો તેમાંનું ઘણું ખરું તમે આ એક જ પેજ પર, જુદાં જુદાં ખોખાં મૂકીને કરી શકશો.

જેમ કે એક ખૂણામાં તમારું જીમેઇલનું ખોખું મૂકી દો. મેઇલ જોઈ કે લખી શકશો અહીંથી જ. બાજુમાં તમારું કેલેન્ડર મૂકી દો. વચ્ચે વળી ક્વોટ ઓફ ધ ડે કે લવ ક્વોટ કે આઇન્સ્ટાઇનનો ક્વોટ કે કોમિક સ્ટ્રીપ મૂકો. વીડિયોનું એક બોક્સ મૂકો. ચાહો તો હોરોસ્કોપ મૂકીને રોજેરોજ રાશિફળ જુઓ. ફિટનેસ કે બ્યુટી ટીપ્સ મૂકો કે ગીતાસૂત્ર મૂકો. ડીક્શનરીનું ખોખું મૂકો ને બાજુમાં વિકિપિડિયાના આર્ટિકલ સર્ચ કરવાનું બોક્સ મૂકી દો. શેરબજારની ઉતરચઢ કે રેલ્વેનું પીએનઆર સ્ટેટસ જાણવાની સગવડ પણ ઉમેરી શકાય.

જુદી જુદી અનેક ન્યૂઝસાઇટ પર અપડેટ થતા સમાચાર પણ જાણો આ જ પેજ પર. રોજબરોજનાં કામની યાદી મૂકી દો એક ખૂણામાં. કમ્પ્યૂટર પર માથું પકાવીને થાક્યા હો તો બે ઘડી નાની-અમથી ગેમ રમવાની પણ જોગવાઈ કરી લો.

આ બધું જ એક પેજ પર? હાસ્તો. જો બધું એક પેજ પર સમાવવું મુશ્કેલ લાગે તો જુદાં જુદાં ટેબ મૂકી દો. ટેબનો બીજો પણ ફાયદો, એક ટેબ બનાવી તેને ન્યૂઝ નામ આપી દો ને દુનિયાભરની જુદી જુદી ન્યૂઝસાઇટ્સની હેડલાઇન્સ વાંચી લો એક સાથે. બીજા ટેબને ફન કે પાસટાઇમ નામ દઈ દો ને એના પર જાતભાતની ગેમ મૂકી દો.

નેટનો ઓછા સમયમાં વધુ લાભ લેવો હોય તો આ ખરેખર કામની ચીજ છે. એમાં હવે વળી સોશિયલ ગેજેટ્સ પણ ઉમેરાયાં છે. ટ્વીટર કે ફેસબુક કે ઓરકૂટ જેવું સોશિયલ નેટવર્કિંગ સીધું અહીંથી જ કરી શકાશે. તમે અને તમારા મિત્રો આઇગૂગલનો ઉપયોગ કરતા હો તો તમે તમારા આઇગૂગલ પેજ પરથી, એ સમયે નેટ પર તમારા બીજા મિત્રો શું કરે છે એ જાણી શકો, એમની સાથે ચેસ જેવી રમત પણ રમી શકો!

આઇગૂગલમાં ઉપર ડાબે ખૂણે ‘એડ સોશિયલ ગેજેટ્સ’ની લિંક છે, તેના પર ક્લિક કરતાં જે પેજ ખૂલે તેમાં ‘ટેક એ ટૂર’ પર ક્લિક કરીને તમે આ વિશે ઘણું બધું જાણી શકશો.

ભાષાને શું વળગે ગૂગલ?

ગૂગલની ટ્રાન્સલેશન સર્વિસનો પરચો તમને થયો છે? ક્યારેક કરી જોજો, પછી હસજો પણ ખરા, પણ આ સર્વિસને સાવ હસી ન નાખતા, કેમ કે...

થોડા સમય પહેલાં એક નેટસેવી મિત્રે એક રમતિયાળ ઇમેઇલ મોકલ્યો હતો. ટાઇટલ હતું  એન્જોય ધ બ્લન્ડર મેડ બાય ગૂગલ (માણો ગૂગલની ભૂલ)! ઇમેઇલમાં સાત પગલાં આપ્યાં હતાં  તમે પણ એને અનુસરી શકો છો. http://translate.google.com/ પેજ પર જાઓ. ટ્રાન્સલેટ ટેક્સ્ટ લખેલા બોક્સમાં ઈંગ્લિશમાં Aishwarya's mom is very nice લખો. પછી ગૂગલને કહો કે એ ઈંગ્લિશમાંથી સ્પેનિશમાં આ વાક્ય ટ્રાન્સલેટ કરી આપે. હવે આગળની વાત તમે સમજી ગયા હશો! સ્પેનિશમાં જે ભાષાંતર મળે તે ફરી ટ્રાન્સલેટ ટેક્સ્ટના બોક્સમાં મૂકીને તેને સ્પેનિશમાંથી ઈંગ્લિશમાં ટ્રાન્સલેટ કરી જુઓ - ઢેન્ટેડેન!

આ અનુવાદ અને ઢેન્ટેડેન પરથી યાદ આવ્યું, મારુતિની અલ્ટો કારના નવા કેમ્પેઇનની આ કેચલાઇનનો કોઈએ અફલાતૂન ગુજરાતી અનુવાદ કર્યો છે - જે શબ્દ માત્ર વાંચી નહીં, ટીવી એડમાં સાંભળી પણ શકાય છે, ફિલ્મી ગીતમાં વારંવાર સાંભળ્યો પણ છે એ ઢેન્ટેડેનનું ગુજરાતી થયું છે ધનતાનન કે એવું કંઈક! આવું ગુજરાતી કરનારે ગૂગલની ટ્રાન્સલેશન સર્વિસનો ઉપયોગ કર્યો હોવાની શક્યતા પણ નથી કેમ કે એમાં હજી ગુજરાતીમાં ભાષાંતરની સુવિધા ઉપલબ્ધ નથી.

તો મૂળ વાત છે ગૂગલની ટ્રાન્સલેશન સર્વિસની. મોટા ભાગે સૌના ધ્યાનમાં આ સર્વિસ આવી જ હશે, તમે ગૂગલના ટૂલબારનો ઉપયોગ કરતા હશો અને તેમાં ટ્રાન્સલેશનની સર્વિસ ઓન રાખી હશે તો ઈંગ્લિશ સિવાયની કોઈ ભાષાની વેબસાઇટ પર જતાં જ ઉપર ગૂગલનો ટ્રાન્સલેશન બાર ટપકી પડશે, જે તમને પૂછશે કે આ વેબપેજ કઈ ભાષામાં છે અને તમારે તેને બીજી કોઈ ભાષામાં ભાષાંતરિત કરવું છે? ગમ્મત ખાતર કોઈ પણ ઈંગ્લિશ વેબપેજને આ રીતે હિન્દીમાં ભાષાંતરિત કરી જોજો, ઐશ્વર્યાના કિસ્સામાં થાય છે એવા અનેક લોચા જોવા મળશે!
તો શું ગૂગલની ટ્રાન્સલેશન સર્વિસ આવી જ, સાવ લોચાલાપસીવાળી છે? જવાબ હા અને ના બંને છે. ઘણી બધી ભાષામાં આવા ભયંકર લોચા જોવા મળતા હશે, અને ઘણી ભાષામાં સારું એવું પ્રમાણભૂત ભાષાંતર જોવા મળતું હશે (અંદાજની ભાષામાં એટલા માટે લખવું પડે છે કે ઈંગ્લિશ, હિન્દી ને ગુજરાતીથી વધુ એક પણ ભાષા આ લખનારને આવડતી નથી).

પણ, આ આખી વાતમાં સૌથી રસપ્રદ સવાલ એ હોઈ શકે કે આખરે ગૂગલ આમ પાંપણના પલકારામાં ટ્રાન્સલેશન કરી કઈ રીતે આપે છે? ક્યારેક વર્ડનાં ૧૦૦૨૦૦ પાનાંની ફાઇલની ટેક્સ્ટ ગૂગલની ટ્રાન્સલેટ સર્વિસમાં નાખી જોજો. માણસને જે કામ કરતાં દિવસો લાગે એ કામ ગૂગલ મિનિટોમાં કરી આપે છે (ઓફકોર્સ, ઠીકઠીક લોચાલાપસી સાથે!) આવું કઈ રીતે શક્ય છે? એવી તે કેવી આ કરામત હશે? અત્યાર સુધી આ સવાલના આપણી પાસે અનુમાન જેવા જવાબો હતા, હવે ગૂગલની જ એક વિડિયો (http://translate.google.com/about/) પર એની સરસ સમજણ આપવામાં આવી છે. આખી વિડિયો તો તમે જોજો, અહીં થોડી ઝલકી આપી દઈએ... ગૂગલનાં કમ્પ્યૂટર્સ પહેલેથી વિવિધ ભાષામાં ભાષાંતરિત થયેલાં પુસ્તકો, યુએનની સાઇટ્સ અને બીજી અનેક સાઇટ પરનાં ભાષાંતરનો ગંજાવર ડેટાબેઝ તૈયાર કરે છે અને તેમાં બે જુદી જુદી ભાષામાં થયેલા ભાષાંતરની પેટર્ન તપાસે છે. આવું અબજો વખત થતું રહે છે. તમે એને કોઈ પણ નવું ટ્રાન્સલેશનનું કામ સોંપો એટલે કમ્પ્યુટર્સ એનો આ સતત વિસ્તરતો ડેટાબેઝ તપાસીને એમાં કોઈ સરખી પેટર્ન છે કે કેમ તે તપાસે છે. પછી, તાબડતોબ માગેલી ભાષામાં ભાષાંતર કરી આપે છે. જે ભાષામાં વધુ ને વધુ ભાષાંતરિત થયેલું કન્ટેન્ટ ગૂગલને મળ્યું છે તેમાં તેનું ટ્રાન્સલેશન ઠીક ઠીક સારી ગણાય એવી ગુણવત્તા સુધી પહોંચી ગયું છે, ગુજરાતીમાં આવું કન્ટેન્ટ તેને નહીંવત મળ્યું હશે એટલે એમાં અનુવાદ સેવા શરૂ થઈ નથી અને હિન્દીમાં નહીં જેવું જ મળ્યું હશે એટલે એમાં હજી ભયંકર લોચાનું રાજ છે!
છતાં, છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં આ સેવા ઘણી સુધરી હોવાનું કહેવાય છે (જાત અનુભવ નથી!). આ સર્વિસને સાવ હસી નાખી શકાય એમ નથી, કેમ કે કદાચ ટેલિફોનની શોધ વખતે એવું કહેવાયું હતું કે ‘રમકડું સરસ છે, પણ આનો ઉપયોગ કોણ કરશે?’

જીમેઇલ પર જામ્યો ગણગણાટ

સામાન્ય રીતે આપણી આ ‘સાયબરસફર’માં ગૂગલનો ઓવરડોઝ ન થઈ જાય એની શક્ય એટલી કાળજી લેવામાં આવે છે, પણ ગૂગલ સામે આ લખનારનું ગજું કેટલું? હજી ગયા અઠવાડિયે તો આપણે જીમેઇલનો કસ કાઢવાની વાત કરી, ત્યાં ગૂગલે જીમેઇલમાં ‘બઝ’ નામનો બોમ્બ ફોડ્યો. ટિ્વટર અને ફેસબુક જેવી અત્યારની હોટેસ્ટ સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઇટ્સ જેનાથી હલબલી જાય તેના વિશે લખ્યા વગર છૂટકો છે?

ઇમેઇલ જેમના જીવનમાં વણાઈ ગયેલ છે, પણ સોશિયલ નેટવર્કિંગમાં ઝંપલાવવા અંગે જે લોકો થોડા ઢચુપચુ છે એ સૌને જીમેઇલમાં ઉમેરાયેલી આ લેટેસ્ટ સર્વિસથી એકદમ નિરાંત થઈ જાય તેમ છે. ખરેખર તો, બઝનો સૌથી મોટો એડવાન્ટેજ જ એ માનવામાં આવે છે કે તે જીમેઇલમાં જ સામેલ છે.

જીમેઇલ વાપરનારા લોકોએ તો બઝ પર ગણગણાટ શરૂ કરી જ દીધો હશે, પણ આ આખી વાત જેમના માટે સાવ નવી છે એમના માટે થોડી ચોખવટ કરી લઈએ ઃ દુનિયામાં લોકો ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ - હવેના સમયમાં  મોટા ભાગે ત્રણ હેતુ માટે કરે છે ઃ એક તો, માહિતી મેળવવા માટે (જેના માટે સર્ચ એન્જિનનો ઉપયોગ થાય), બીજું, કામકાજ કે અન્ય હેતુ માટે કમ્યૂનિકેશન કરવા માટે (જેના માટે ઇમેઇલનો ઉપયોગ થાય) અને ત્રીજું, ગપ્પાંગોષ્ઠિથી માંડીને સિરિયસ ડિસ્કશન માટે એક સાથે અનેક લોકોના સંપર્કમાં રહેવા માટે (જેના માટે સોશિયલ નેટવર્કિંગનો ઉપયોગ થાય). ગૂગલે પહેલા બે હેતુ  સર્ચ અને ઇમેઇલ - ના કિસ્સામાં તો દુનિયા પર પોતાની ધાક જમાવી દીધી છે. સોશિયલ નેટવર્કિંગમાં ગૂગલનું ઓર્કૂટ ભારત અને બ્રાઝિલ સિવાય ખાસ જમાવટ કરી શક્યું નથી. બીજી બાજુ ફેસબુક અને ટિ્વટરની સોશિયલ નેટવર્કંિગ સાઇટ્સ જબરજસ્ત લોકપ્રિય બની છે. ગૂગલે ઓર્કૂટ ઉપરાંત સોશિયલ નેટવર્કિંગમાં અલગ અલગ રીતે હાથ અજમાવી જોયો અને હવે બઝની માસ્ટર ચાલ ચાલી છે.

હવે આ બઝ શું છે તે જાણીએ. જીમેઇલમાં સામેલ થયેલા બઝની મદદથી તમે હાલમાં શું કરો છો, શું વિચારો છો, કઈ સાઇટ જોઈ, કયો ફોટોગ્રાાફ કે વિડિયો લીધો વગેરે વગેરે વિશે એક સાથે અનેક લોકોને જણાવી શકો છો. આ ‘અનેક લોકો’ એટલે જીમેઇલના તમારા કોન્ટેક્ટ્સ. અહીં તમે બીજાને ફોલો કરી શકો અને બીજા તમને ફોલો કરી શકે. મતબલ કે તમે કંઈક નવી બઝ પોસ્ટ કરી, તો એ તમને ફોલો કરતા તમામ લોકોને દેખાશે, તેમ તમે જે લોકોને ફોલો કરતા હશો તેમણે મૂકેલી પોસ્ટ તમને દેખાશે. દરેક બઝ પર કમેન્ટ આપવાની, ગમ્યું કે નહીં એ જણાવવાની અને જે તે બઝ બીજાને ઇમેઇલ કરવા જેવી સગવડ છે. ટૂંકમાં, ગૂગલે ઓર્કૂટ, ફેસબુક, ટિ્વટર, વગેરે વગેરેની ભેળપૂરી તૈયાર કરીને જીમેઇલમાં પીરસી દીધી છે.

આ સર્વિસ લોન્ચ થયા પછી તેને જબરજસ્ત રિસ્પોન્સ મળ્યો. સાથોસાથ તમારા કોન્ટેક્ટ્સ જીમેઇલે દુનિયા સમક્ષ ખુલ્લા મૂકી દીધા હોવાથી પ્રાઇવસીનો હોબાળો પણ મચ્યો. ગૂગલે તેજ ગતિએ સુધારા કરીને પ્રાઇવસીની ચિંતા હળવી બનાવવાની કોશિશ કરી છે. હવે સોશિયલ નેટવર્કિંગની લોકોની આદતો બઝથી કેટલી બદલાશે તેની ચર્ચા ચાલી છે.

આખી વાતનો છેડો એ છે કે બઝને કારણે, ગૂગલને તમારા વિશે, તમારી પસંદનાપસંદ વિશે વધુને વધુ જાણકારી મળશે અને એનો સ્માર્ટલી કસ કાઢવામાં તો ગૂગલને કોણ પહોંચી શકે તેમ છે? હા, તમારે જીમેઇલને માત્ર મેઇલ સિસ્ટમ રહેવા દેવી હોય તો પેજના છેક નીચે બઝને બંધ કરવાનો ઓપ્શન છે!